Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

ZWYCZAJE SPOŁECZNE CZ. II

Chociaż, jak widzieliśmy, istotą zwyczaju jest pewna jego irracjo- nalność, która nadaje mu moc wiążącą bez jasnego motywowania, to przecież nawet w świadomości potocznej spotkać się można, podobnie jak w stosunku do przepisów moralnych, z próbami usprawiedliwiania, czemu w danej epoce i w danym miejscu istnieją takie, a nie inne zwyczaje. Zwyczaj, jakkolwiek nie wydedukowany z jakichś wyższych przesłanek, wydaje się na ogół czymś, co posiada sens społeczny. Zwyczaje regulują w pewien sposób życie społeczne, przy czym sposób tej regulacji wydaje się przynajmniej w jakimś stopniu racjonalny: zwyczaje posiadają jakąś społeczną użyteczność. W wypadkach, które omawialiśmy, owa celowość społeczna nie jest tak widoczna, choć i tam ona się jakóś zaznacza: nietrudno jednak o przykłady, które będą ową społeczną użyteczność zwyczajów demonstrowały w wyraźniejszy sposób. Widzimy zatem, iż zwyczaje jako regulatory postępowania ludzkiego pełnią jakąś doniosłą funkcję społeczną. Ale dla równowagi od razu musimy zaznaczyć, że owa zasada użyteczności zwyczajów nie jest powszechna. Dopuszcza ona bardzo liczne, nawet jaskrawe wyjątki. Są przecież, jak każdy o tym dobrze wie, liczne zwyczaje okrutne i barbarzyńskie. Nie należy więc pojmować istoty i genezy zwyczajów w sposób zbyt łatwy i uproszczony.

Oczywiście jako doniosły twór społeczny zwyczaje zasługują na to, by były przedmiotem badań naukowych. Faktycznie zajmuje się nimi szereg nauk. Etnografia i etnologia gromadzą i porządkują bogaty materiał praw zwyczajowych spotykanych u różnych narodów i plemion w różnych epokach. Zebrany materiał musi ulec uporządkowaniu i analizie. Czyni to, jak wiadomo, przede wszystkim socjologia. Ale zwyczajami musi zainteresować się także psychologia społeczna. Jej zadaniem jest analiza psychologicznych podstaw tego tworu społecznego, jego znaczenia w ramach procesów społecznych wiążących członków wspólnej grupy. Jak później zobaczymy, ambicje psychologii społecznej szłyby zbyt daleko, gdyby chciała ona wziąć na siebie zadanie wytłumaczenia także genezy zwyczajów. Psychologia społeczna może jednak pokusić się o to, by ze swej strony przyczynić się do wyjaśnienia źródeł i dróg, które prowadzą do formowania się przepisów zwyczajowych. Do sprawy tej, najtrudniejszej, przystąpimy na właściwym miejscu. Zrozumienie istoty zwyczajów wymaga jednak uwzględnienia innych jeszcze tworów społecznych, które pozostają ze zwyczajami w licznych powiązaniach i które podobnie jak one są pewnymi rodzajami regulatorów życia społecznego. Była zresztą już o nich wzmianka. Mamy na myśli w pierwszym rzędzie zasady moralne oraz prawa. One więc będą musiały zająć nas z kolei. By jednak rozszerzyć podstawę naszych rozważań i wniosków, zatrzymamy się na chwilę nad sytuacją społeczną odmienną od tej, która posłużyła nam za pierwszy przykład. Tam była mowa o kontaktach ludzi nieznajomych. Poddamy teraz analizie sytuację, w której ludzie sobie obcy zawierają ze sobą znajomość i w związku z tym wchodzą w nowe stosunki swoiste, przypuszczalnie bardziej różnorodne i bardziej doniosłe aniżeli te, które miały miejsce w tamtej sytuacji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.