Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

Zwolennicy teorii cech

Wszystkie teorie osobowości przyjmują przynajmniej słabe założenia dotyczące istnienia jakiejś formy struktury osobowości. Chociaż więc niektórzy teoretycy bardziej niż inni podkreślają znaczenie czynników zewnętrznych czy sytuacyjnych, wszyscy zgadzają się, że istnieje pewien stopień stałości osobowości, która to stałość generalizuje się na różne okresy i różne sytuacje. Różnice teoretyczne między przedstawicielami teorii cech, takimi jak Allport czy Cattell, a zwolennikami determinizmu sytuacyjnego, takimi jak Hartshome i May (1928, 1929), doprowadziły w dwudziestoleciu międzywojennym do ożywionego sporu połączonego z realizacją programów badawczych.

W końcu lat sześćdziesiątych i w latach siedemdziesiątych kwestia ta pojawiła się znowu jako ważny temat polemik teoretycznych oraz badań (Bem i Allen, 1974: Endler i Magnusson, 1976: Mischel 1968: Magnusson i Endler, 1977). Zwolennicy teorii cech, o czym przekonaliśmy się najlepiej na przykładzie Allporta i Cattella, są przekonani, że jednostki można porównywać w kategoriach cech, czyli trwałych dyspozycji, i że znając wynik jednostki pod względem danej cechy, można w znacznym stopniu przewidzieć jej zachowanie w rozmaitych sytuacjach. Wyznawca determinizmu sytuacyjnego jest przekonany, że zachowanie jest przeważnie konsekwencją warunków środowiskowych, czyli sytuacji, w której znajduje się dana jednostka. Tak więc zachowanie jest wywoływane przez bodźce, a nie emitowane pod wpływem jakiejś trwałej cechy czy dyspozycji. Stanowisko pośrednie głosi, że dyspozycje czy cechy jednostki wpływają na sytuację, w której się ta jednostka znajduje, oraz na bodźce środowiskowe, na które zwraca ona uwagę. To stanowisko interakcjonistyczne wyznacza istotną rolę zarówno zmiennym sytuacyjnym, jak i cechom czy dyspozycjom. Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że ten problem teoretyczno-empiryczny nadal będzie miał podstawowe znaczenie w nadchodzących dziesięcioleciach.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.