Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

Spadek liczby osiągnięć w dziedzinie sztuki i nauki

Lehman wymienia kilka czynników, które mogą powodować spadek liczby osiągnięć w dziedzinie sztuki i nauki u ludzi w wieku powyżej lat trzydziestu. Rola każdego z tych czynników nie jest dokładnie poznana. Prawdopodobnie działa jednocześnie kilka czynników, a może nawet wszystkie wymienione niżej przyczyniają się do spadku osiągnięć u poszczególnych ludzi. Niektóre z tych czynników mają także wpływ na obniżanie się wraz z wiekiem poziomu inteligencji oraz osiągnięć w sporcie. Czynniki te są następujące:

– a) Spadek tężyzny fizycznej i energii.

– b) Obniżenie się zdolności sensorycznych i moto- rycznych.

– c) Ogólny zły stan zdrowia.

– d) Zły stan zdrowia psychicznego.

– e) Zaburzenia hormonalne i zaburzenia w przemianie materii.

– f) Złe przystosowanie się indywidualne i społeczne.

– g) Zanikanie zainteresowań naukowych (lub artystycznych).

– h) Zmiany w motywacji i postawach.

– i) Narastanie różnych obowiązków, a szczególnie funkcji administracyjnych.

– j) Wzrastająca apatia i bierność.

– k) Negatywny transfer przestarzałych poglądów i metod.

– l) Podnoszenie poziomu wykształcenia osób młodszych.

Lista Lehmana (do !której wprowadzono niewielkie zmiany) na pewno nie wyczerpuje wszystkich czynników, a jego kategorie nie wykluczają się wzajemnie. Istnieje wiele innych czynników, których wpływ może być co najmniej równie ważny. Są one następujące:

– m) Obniżanie się poziomu inteligencji i osłabienie „wyobraźni”.

– n) Spadek szybkości przebiegu procesów umysłowych.

– o) Zmniejszenie się czasu poświęcanego na badania naukowe lub pracę artystyczną (patrz wyżej punkty od f do j).

– P) Ograniczenie zakresu nieformalnych interakcji wiążących się z pracą zawodową, z innymi naukowcami lub ludźmi sztuki (zwłaszcza młodszymi).

– q) Zmniejszenie zakresu informacji (lub bodźców) pochodzących z aktualnych publikacji naukowych lub innych wytworów kulturowych, takich jak poezja, malarstwo, krytyka literacka.

– r) Mniejsza liczba okazji do zdobywania informacji

– 0 naukowych faktach, pojęciach i umiejętnościach, mniejsza ilość czasu na ich poznawanie, a w związku z tym obniżanie się łatwości adaptacji intelektualnej.

– s) Zmiany w interpersonalnym współzawodnictwie i współdziałaniu.

– t) Zmiany w kierunkach i stylach artystycznych i naukowych, czyli „zapóźnienie intelektualne”.

– u) Zmiany w charakterze osiągnięć naukowych (przejście od bezpośredniej pracy do jej organizowania i kontroli).

– v) Zmiany bodźców w pracy – płacy, warunków pracy, prestiżu i możliwości awansu.

– w) Zmiany w działalności naukowej, np. szersze stosowanie metod matematycznych, przyrządów elektronicznych i maszyn liczących oraz innych nowych metod badawczych.

– x) Niechęć do podejmowania ryzyka w zawodzie.

Wyniki prac Lehmana

Niektóre z tych czynników powstają wskutek zmian związanych z wiekiem jednostki: inne wskutek przemian kulturalnych i historycznych (należy zwrócić uwagę na wzajemne powiązania pomiędzy wpływami społecznymi, psychologicznymi i biologicznymi). Studia przypadków, osobiste doświadczenia oraz badania naukowe wykazały rolę każdego z tych czynników w twórczości naukowców, artystów i pisarzy. Niewiele jednak wiemy o względnym znaczeniu tych czynników dla każdej z kategorii osób oraz o ich wzajemnych interakcjach, które potęgują wpływ. W tej dziedzinie badania naukowe są w toku. Prawdopodobnie istnieją czynniki przeciwdziałające, które mogą utrzymać bez zmian ilość i jakość pracy umysłowej po osiągnięciu 30 roku życia. Należą do nich ustalone’nawyki pracy, transfer pozytywny doświadczenia, poprawa warunków życiowych itp.

Wyniki prac Lehmana są przekonywającym dowodem istnienia silnego związku między procesem starzenia się a wieloma rodzajami osiągnięć intelektualnych. Celem jego badań nie było jednak ustalenie względnego znaczenia poszczególnych czynników decydujących o tym związku. Dla realizacji takiego celu potrzebne byłyby eksperymenty różnego typu. Badania nad inteligencją ludzi dorosłych, prowadzone na szeroką skalę, wymagają środków, są czasochłonne i trudne do zorganizowania. Eksperymenty laboratoryjne są użyteczne (niektóre z nich opiszemy w dalszym ciągu tej książki), jednak dla uzyskania zadowalających wyników niezbędne są badania prowadzone w warunkach naturalnych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.