Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

PROCES SPOŁECZNEGO TWORZENIA

Zrozumienie sposobów społecznego tworzenia rzeczywistości socjologia zawdzięcza pracom Bergera i Luckmanna (1963), którzy doszli do wniosku, że proces ten przebiega w trzech etapach.

Wszystkie wytwory kultury stają się z czasem pozytywną, naturalną i niezbędną częścią krajobrazu społecznego. Ich istnienie nikogo nie dziwi. Niewielu ludzi podnosi dzisiaj głowy, ze zdumieniem patrząc na przelatujący samolot: prawie nikogo nie dziwi spłukiwana toaleta w domu.

Proces socjalizacji (patrz rozdz. 6) sprawia, że jednostki przyjmują sposób postrzegania rzeczywistości obowiązujący w ich kulturze. Dlatego niewielu kwestionuje źródło i wartość przekonań kulturowych czy niezbędność i przydatność kultury materialnej. Robertson (1987:161-164) pokazuje, że nawet podstawowe pojęcia „przestrzeni” i „czasu” są zmieniającymi się konstrukcjami społecznymi. Na przykład: geocentryczny pogląd na budowę Układu Słonecznego (Ziemia znajduje się w jego centrum) został wyparty przez pogląd heliocentryczny (w centrum układu znajduje się Słońce): pojęcie atomu jako najmniejszej jednostki materii ustąpiło miejsca nowszym teoriom wyróżniającym mniejsze cząstki elementarne. Nawet pojęcie odległości zmieniło się wraz z osiągnięciami technologicznymi i zastąpieniem żaglowców przez statki silnikowe i samolotów śmigłowych przez odrzutowe, które być może zostaną zastąpione przez statki kosmiczne. Również pojęcie czasu jest tworem społecznym (Zeruvabel, 1981). Cóż jest bowiem „naturalnego” w „tygodniu” lub „godzinie”?

Na nieco niższym poziomie sama interakcja społeczna jest częścią procesu, dzięki któremu jest tworzona i kształtowana rzeczywistość społeczna. Każdy uczestnik sytuacji ma własną jej definicję. Przez interakcję społeczną dochodzi do negocjowania różnych definicji i osiągnięcia zgody – jeśli interakcja ma być utrzymana (Goffman nazywa to dochodzeniem do roboczego consensusu) – co do natury rzeczywistości społecznej w konkretnych warunkach. Każda jednostka zatem w swym codziennym zachowaniu tworzy i przetwarza rzeczywistość społeczną, w której funkcjonuje. Warto przypomnieć, że tym ważnym procesem społecznym zajmują się ciągle etnometodolodzy.

Interakcja społeczna nie zachodzi zupełnie przypadkowo. Wymiana społeczna jest w znacznej mierze konsekwencją pewnego istniejącego związku między jednostkami. Związki te mogą być wbudowane w statusy ludzi i w odgrywane przez nich role (patrz rozdz. 4). Ma tutaj zastosowanie pojęcie zestawu roli, ukute przez Mertona (1957:368-384). Jest to zbiór społecznych relacji danej osoby. Relacje te są konsekwencją jej szczególnego statusu społecznego. Na przykład: nauczyciel szkoły podstawowej jest automatycznie kojarzony ze zbiorem relacji z uczniami, rodzicami uczniów, innymi nauczycielami i administracją szkoły. Relacje te stanowią strukturę stosunków społecznych, które osoba, stająca się nauczycielem, nawiązuje automatycznie. Charakter tych relacji może być różny w zależności od nauczyciela, ale wszyscy nauczyciele muszą wchodzić w układ relacji ze względu na wykonywany przez siebie zawód.

Jednostki mają wiele statusów (patrz rozdz. 4) i dlatego związane są z wieloma zestawami roli. Zestawy roli i zestawy statusu często determinują interakcję społeczną. Jednostki najczęściej wchodzą w interakcje z krewnymi, współpracownikami, kolegami ze szkoły i przyjaciółmi. Zdarza się, że niektóre interakcje zachodzą przypadkowo (np., gdy zaczynamy rozmowę z osobą poznaną na wakacjach), większość jednak przebiega wedle wytyczonych strukturalnie schematów.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.