Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

Pojęcie treści u Bolzany i Twardowskiego

Istnieją wspólne cechy pojęcia „przedstawienie samo w sobie” będącego znaczeniem nazwy u Bolzany oraz pojęcia treści w sensie Twardowskiego. U Twardowskiego jednak mamy do czynienia zawsze z abstrakcją od poszczególnych treści przeżywanych przez różnych osobników. W koncepcji Twardowskiego, aby istniało znaczenie, istnieć muszą przeżycia. Natomiast inaczej u Bolzany: aby zaistniała zgodność treści psychicznych przeżywanych przez różne podmioty, istnieć musi niezależnie od przeżyć ich materia, będąca właśnie „przedstawieniem samym w sobie”. W rozprawie O treści i przedmiocie .. . wyraża Twardowski pogląd, że znaczeniem nazwy jest wręcz treść psychiczna u. Tak więc ani pojęcia treści z rozprawy O treści i przedmiocie .. ., ani późniejszej koncepcji znaczenia z rozprawy O czynnościach i wytworach nie można utożsamiać z bolzanowskim „Vorstellung an sich”. Pogląd ten wypowiadam niezależnie od uwag na ten sam temat zawartych w dziele H. Bergmanna Das Philosophische Werk B. Bolzanos (Halle 1909). Analizując w nim możliwe znaczenie bolzanowskiej teorii „przedstawień samych w sobie” rozważa Bergmann dwa rozwiązania: po pierwsze, przedstawienie samo w sobie to przedmiot przedstawienia: po drugie, przedstawienie samo w sobie to przedmiot immanent- ny w sensie Twardowskiego. Obie możliwości autor jednak odrzuca. Pierwszą na podstawie wypowiedzi explicite samego Bolzany, drugą – na tej podstawie, że lł Twardowski, O czynnościach i wytworach, WPF, s. 236. 14 Twardowski, O treści i przedmiocie …, wyd. cyt. s. 10. trśść jest zawsze ćzymś pomyśiańyiń, natomiast przedstawienie samo w sobie istnieć może nawet wtedy, gdy żadna istota rozumna nie myśli o nim. Następnie Bergmann sugeruje, że „przedstawienie samo w sobie” nazwać można abstrakcyjnym momentem, występującym we wszystkich przedstawieniach subiektywnych. Abstrakt ten otrzymujemy wtedy, gdy o immanent- nym przedmiocie myślimy w aspekcie tego, co przedstawione. Ten właśnie rys koncepcji bolzanowskiej jest wspólny z Twardowskiego pojęciem znaczenia: należy jednak pamiętać o tylko pozornej niezależności znaczenia od przeżyć w sensie Twardowskiego, przy zupełnej niezależności znaczenia bolzanowskiego. Zdaniem Bergmanna, teorię Bolzany przejął Husserl, wyjaśniając na jej podstawie jedność znaczenia 15.

W czasie pisania rozprawy O treści i przedmiocie … Twardowśki nie uświadamiał sobie dokładnie różnicy zachodzącej między własnym pojęciem treści a bol- zanowśkim pojęciem „przedstawienia samego w sobie”. Wydaje się to jednak dość dziwne, zwłaszcza, że rozróżnienia przedstawień subiektywnych (przez które rozumie się akt wraz z treścią) i przedstawień obiektywnych dokonuje już Kerry, autor pracy często przez Twardowskiego cytowanej 16. Nie tylko zresztą w pracy Kerry’ego, ale i w wielu innych występuje rozróżnienie treści przeżyć od jej „idealnego korela- tu”. Twardowskiemu obce są koncepcje idealnych znaczeń, czy – na innym poziomie – idealne odpowiedniki sądów (Ibolzanowskie Sätze an sich): natomiast koncepcje te, których źródło tkwi w dziele Bolzany dadzą podstawy idea listycznym ‚pomysłom Husserla.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.