Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

POGLĄDY TOLMANA CZ. II

Tolman podkreśla, że zachowania zmierzające do tego samego celu mogą być bardzo różnorodne. Zależą one bowiem od indywidualnych cech osobnika, od procesów poznawczych i przewidywań. Szukając sposobu pozwalającego na uwzględnienie w procesie uczenia się tych indywidualnych właściwości, wprowadził pojęcie zmiennej pośredniczącej. Zmienne pośredniczące nie oznaczają żadnej rzeczy. Tolman uważa je za pośrednika łączącego zmienne niezależne (sytuacje bodźcowe) ze zmiennymi zależnymi (reakcjami osobnika). Dla zrozumienia procesu uczenia się nie wystarcza obserwacja jedynie związku S-R. Trzeba również uwzględnić jeszcze procesy wewnętrzne przebiegające u osobnika. Tradycyjny schemat badań S-R należy uzupełnić wprowadzając zmienne pośredniczące, nadając mu postać S-O-R. Wprowadzenie zmiennych pośredniczących pozwala wyjaśnić zmienność zachowania, jego elastyczność, adaptację do środowiska, wybieranie spośród wielu dróg prowadzących do celu drogi najlepszej. W wielu bardzo pomysłowych eksperymentach Tolman i jego uczniowie demonstrowali operatywność zdobywanego przez zwierzę doświadczenia. W jednym z nich (Tolman, Ritchie i Kalish, 1946) szczury nauczcno biegać do pokarmu jedyną uliczką, która wychodziła z platformy startowej labiryntu. Po wyuczeniu się zadania drogę tę zamknięto, a z platformy startowej wyprowadzono 18 nowych jednakowych uliczek. Okazało się, że szczury nie skierowały się do drogi połcżonej najbliżej tej, którą uprzednio biegały, lecz kierowały się lokalizacją pokarmu, wybierając drogę, która prowadziła bezpośrednio do celu. Wyniki tego eksperymentu świadczą – zdaniem autorów – iż uczenie się drogi w labiryncie nie jest mechaniczne. Zwierzę uczy się bowiem nie tylko drogi do pokarmu, lecz również miejsca, w którym znajduje się pokarm.

O elastyczności wiedzy zdobywanej przez zwierzę w różnych sytuacjach świadczą również bardzo pomysłowe eksperymenty, w których demonstrowano uczenie się utajone. W eksperymencie Buxtona (Wocdworth i Schlosberg, 1963) szczury przebywały w ciągu kilkunastu nocy w dużym labiryncie, gdzie nigdy nie otrzymywały pożywienia. Były też one zabierane z labiryntu z różnych miejsc i w rozmaitych okazjach, a więc, żadna część labiryntu ani żadna z jego dróg nie była w jakikolwiek sposób wyróżniana. Po tych wstępnych eksperymentach szczury pozbawione w ciągu uprzednich 48 godzin pożywienia karmicno w docelowej klatce, a następnie wprowadzano na platformę startową. Połowa szczurów pobiegła do klatki docelowej bezbłędnie w pierwszej próbie. Doświadczenie, które zdobyły szczury zaspokajając potrzebę eksploracyjną w czasie nocnego pobytu w labiryncie, zostało wykorzystane do zupełnie innego celu – do zdobycia pokarmu. Wiedza o budowie labiryntu pozostawała w utajeniu aż do momentu, gdy wyłoniła się potrzeba jej wykorzystania.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.