Rozróżnienie aktu, treści i przedmiotu zjawisk psychicznych

Podstawowe epistemologiczne rozróżnienie aktu, treści i przedmiotu zjawisk psychicznych pozwala nam z jednej strony na wyróżnianie przedmiotów niezależnych od naszej psychiki, od treści psychicznych, za pomocą których są dane: uniemożliwia więc psycho- logizowanie tego, co niepsychiczne. Z drugiej strony – rozróżnienie dokonane na materiale psychicznym aktu i treści daje nam możliwość wyjścia poza dziedzinę tego, co psychiczne. Treść aktu bowiem, jego znaczenie, jego sens – to nie konkretna treść psychiczna wypełniająca tego, kto ją przeżywa, lecz ab strakt od tej treści, to co wspólne w myśleniu osobników posługujących się tą samą nazwą czy zdaniem. Jedną z funkcji nazwy w koncepcji Twardowskiego jest, obok nazywania przedmiotu, przekazywanie treści przedstawienia. Owa przekazywana treść przedstawienia musi być niezależna od cech, które może jej przypisywać jeden tylko osobnik, zaś zawierać musi te, które są niezbędne dla wzbudzenia w osobniku, któremu się pewne słowa komunikuje, przeżyć będących znaczeniem komunikowanych mu słów. Psychologiczne rozróżnienie aktu, treści i przedmiotu pozwala nam z jednej strony na wyjście ze sfery czysto psychicznej w kierunku przedmiotu, z drugiej zaś – w kierunku znaczeń, bytów logicznych. Również sąd jako wytwór czynności sądzenia jest „bytem logicznym”. Zgodziliśmy się w poprzednich częściach pracy na nazywanie aktów przedmiotami psychicznymi. Obecnie przedmiotami logicznymi nazwiemy pozornie usamodzielnione wytwory czynności psychicznych, takich jak przedstawianie i sądzenie. W jaki sposób przedmioty logiczne wywalczyły sobie prawo bytu obok przedmiotów psychicznych i fizycznych – pokazaliśmy w rozdziale poświęconym krytyce psycholo- gizmu.

Czytaj dalej Rozróżnienie aktu, treści i przedmiotu zjawisk psychicznych

Ignorowanie złych zachowań uczniów

Dziś dały się słyszeć w klasie nowe dźwięki. Ktoś „miauczał” jak kot. Wszyscy udawali oczywiście, że nie słyszą. Musiałam wyglądać jak idiotka szukając tego „kota” i próbując uporać się z papierowymi samolocikami. Jakoś dałam sobie radę z klasą, ale niewiele ich nauczyłam. To takie frustrujące. Rozmawiałam po lekcjach z konsultantem – dał mi wiele do myślenia. Powiedział mi, że sądzi, iż inni nauczyciele nigdy nie radzili sobie z tą klasą, ponieważ bawili się z nimi „w złodziei i policjantów”. Niewiele ich uczyli, głównie próbowali zapanować nad klasą metodą wyłapywania różnych winowajców. Nigdy się to nie udawało – dzieci znają zbyt wiele sposobów wyprowadzania człowieka w pole, jeśli ten podejmie ich grę. Spytałam go, co zrobiłby na moim miejscu. Rzekł (pomyślałam, że chyba wszyscy konsultanci są niedyrektywni!):

Czytaj dalej Ignorowanie złych zachowań uczniów

Mechanizm zachowania człowieka

Badania psychologiczne przeprowadzane między innymi za pomocą testów projekcyjnych pozwoliły sformułować prawdopodobną diagnozę. Okazało się, że trudności studenta wiązały się z silnym popędem lęku, który został ukształtowany w dzieciństwie. Ojciec studenta M. był niezwykle surowy. Wierzył w potęgę kar fizycznych. Bił dziecko nie tylko za złe zachowanie, ale czasem bez widocznej przyczyny. Fakt ten wywoływał u chłopca ból i lęk. Odpowiedzią na takie postępowanie ojca była agresja i wrogość demonstrowana przez syna. Agresji tej nie mógł on jednak bezpośrednio wyładowywać na ojcu, ponieważ byłby dodatkowo karany. W związku z tym przejawiała się ona w sposób dość zamaskowany. Okazało się – wbrew pozorom – że niepowodzenia akademickie, oblane egzaminy i kolokwia były wyrazem agresji i wrogości do ojca i profesorów. Niespełnienie oczekiwań i marzeń rodziców stanowiło rodzaj zemsty i rewanżu za ich brutalne zachowanie się w stosunku do dziecka.

Czytaj dalej Mechanizm zachowania człowieka

ROZWOJ ZAINTERESOWAŃ U MŁODZIEŻY CZ. II

Poza tymi ogólnymi kierunkami zainteresowań, które cechują w mniejszym lub większym stopniu wszystką dorastającą młodzież (w naszym kręgu cywilizacyjnym), wiek dorastania przynosi ze sobą różnicowanie się zainteresowań poznawczych, kształtujących się na podstawie nauki szkolnej lub działalności pozaszkolnej, a zależnych od kierunku wychowawczego, krystalizujących się uzdolnień lub też innych różnorodnych wpływów kulturowych. W klasach licealnych zaczynają się w sposób widoczny różnicować zainteresowania przedmiotowe: humanistyczne, przyrodnicze, matematyczno-fizyczne itp. Ponadto u wielu rnłodocianych zarysowują się żywe zainteresowania różnymi dziedzinami życia, które nie są objęte programem nauczania szkolnego. Są to zainteresowania techniczne (np. radiotechnika, modelarstwo lotnicze lub nawigacyjne, mechanika itp.), artystyczne (muzyka, plastyka, teatr, choreografia), krajoznawcze, sportowe i wiele innych. R. Dyon i z i a k (1965, s. 46), na podstawie badań nad młodzieżą licealną, wyróżnia u niej cztery grupy zainteresowań: 1) zainteresowania związane z przedmiotami szkolnymi, które się dobrze zna i lubi: 2) zainteresowania związane z ważniejszymi wydarzeniami politycznymi i naukowo-technicznymi na miarę światową (zastosowanie energii atomowej, wynalazki techniczne, loty kosmiczne): 3) zainteresowania „prywatno-rozrywkowe” (sport, jazz, kino, teatr, turystyka oraz „hobby”): 4) zainteresowania intymne: światopoglądowe, uczuciowe, seksualne.

Czytaj dalej ROZWOJ ZAINTERESOWAŃ U MŁODZIEŻY CZ. II

Rozwój a regresja w teorii Junga

Zmiany osobowości mogą mieć zarówno charakter rozwoju wzbogacającego osobowość, jak i regresji, cofania się w rozwoju. Rozwój – według Junga – polega na tym, iż świadome ego w sposób zadowalający przystosowuje się zarówno do wymogów środowiska zewnętrznego, jak i do potrzeb wypływających z nieświadomości. Jeśli rozwój przebiega prawidłowo, przeciwstawne siły zostają scalone i procesy psychiczne są zharmonizowane i skoordynowane.

Czytaj dalej Rozwój a regresja w teorii Junga

TRZY PRZYCZYNY UZALEŻNIENIA KRAJÓW TRZECIEGO ŚWIATA

Po pierwsze, gospodarka światowa zmusiła kraje Trzeciego Świata do ograniczenia ich poprzednio bardziej różnorodnej i samowystarczalnej gospodarki do jednej dziedziny, która jest uzależniona od eksportu. Kraje te przestały kontrolować ceny swoich towarów, które są ustalane przez uprzemysłowione państwa centrum.

Czytaj dalej TRZY PRZYCZYNY UZALEŻNIENIA KRAJÓW TRZECIEGO ŚWIATA

ŚRODOWISKO A ZACHOWANIE CZ. II

Koncepcja behawiorystyczna ma wiele wersji. Chciałbym ją przedstawić w ujęciu Skinnera, który jest bez wątpienia najbardziej oryginalnym be- hawiorystą współczesnym i prawdopodobnie najwybitniejszym psychologiem drugiej połowy naszego stulecia. W ostatnich latach uczony ten wydał głośną i kontrowersyjną książkę Poza wolnością i godnością (Beyond freedom and dignity), która stała się przedmiotem wielu analiz i wielu sporów. Byłoby jednak krokiem nierozsądnym i chyba nieuczciwym, gdybym oparł ten szkic jedynie na tej pracy. Chociaż jest ona najgłośniejsza, chociaż stała się bestsellerem, to jednak nie prezentuje w sposób systematyczny idei Skinnera. Zbyt dużo jest w niej złej filozofii i zbyt mało dobrej nauki. Dlatego też przedmiotem moich krytycznych refleksji będą przede wszystkim prace eksperymentalne tego uczonego, a w szczególności jego oryginalne badania poświęcone zachowaniu instrumentalnemu i programom wzmacniania.

Czytaj dalej ŚRODOWISKO A ZACHOWANIE CZ. II