Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

NAUKA JAKO INSTYTUCJA

Nauka stała się instytucją społeczną (patrz rozdz. 4): ma swoją strukturę organizacyjną (np. towarzystwa naukowe czy fundacje), hierarchię stanowisk oraz zbiór norm (patrz niżej). Większość naukowców pracuje w zespołach uniwersyteckich oraz w rządowych lub należących do korporacji laboratoriach. Naukowcy często współpracują z sobą w centrach lub instytutach badawczych, które ułatwiają wzajemną wymianę idei i rezultatów badań. Samotnie pracujący naukowiec jest w dzisiejszych czasach niezwykle rzadkim zjawiskiem.

Istnieje rozróżnienie na badania w zakresie nauk podstawowych i stosowanych. Badania w zakresie nauk podstawowych koncentrują się na dostarczaniu nowej wiedzy, lecz nie zajmują się możliwościami jej bezpośredniego zastosowania. Przykładem takich badań są próby zrozumienia, w jaki sposób dzielą się ludzkie komórki. Badania w zakresie nauk stosowanych skupiają się na rozwijaniu tej nowej wiedzy w jakimś konkretnym celu albo na sposobach wykorzystania istniejącej wiedzy. Na przykład: w badaniach nad przyczynami powstawania nowotworów docieka się, dlaczego komórki zaczynają się dzielić i rozmnażać po osiągnięciu dojrzałości.

Nie zawsze można oddzielić od siebie te dwa typy badań. Badacze zajmujący się naukami podstawowymi usiłują zrozumieć procesy fundamentalne. Badacze zajmujący się naukami stosowanymi starają się odkryć, w jaki sposób owe fundamentalne procesy prowadzą do określonych rezultatów, które, jak w przypadku nowotworów, chcieliby zmienić. Oba typy badań naukowych i ich wyniki są niezbędnymi, wzajemnie się wspomagającymi czynnikami postępu w nauce.

W społeczeństwie Stanów Zjednoczonych i innych krajów wysoko uprzemysłowionych naukowcy cieszą się dużym prestiżem społecznym. Wśród nich najbardziej cenieni są ci, którzy realizują programy badawcze i publikują ich wyniki (Cole i Cole, 1973). W Stanach Zjednoczonych liczba naukowców pracujących w różnych typach placówek badawczych w ostatnim ćwierćwieczu jest względnie stała. Około trzech czwartych specjalistów w zakresie nauk stosowanych – naukowców i inżynierów – zatrudnia przemysł. Około 15% ma posady w college’ach i na uniwersytetach, 8% pełni funkcje urzędników państwowych, a 4% pracuje w samodzielnych centrach i instytutach badawczych.

Funkcjonaliści uważają naukę za użyteczne narzędzie służące do poznawania świata fizycznego i społecznego i tym samym do rozwiązywania problemów, z jakimi boryka się społeczeństwo. Nauka dostarcza wiedzy, która stanowi podstawę do podejmowania decyzji społecznych. To dzięki nauce, twierdzą funkcjonaliści, pytania o pochodzenie i przeznaczenie wszechświata mogą być kierowane pod właściwym adresem: dzięki badaniom naukowym (w formie powszechnego spisu ludności) społeczeństwo może wpływać na zmiany w zakresie liczebności i składu ludności, a także decydować o rozdziale środków społecznych, politycznych i ekonomicznych.

Nauka jest także ważną przyczyną przemian społecznych (patrz rozdz. 23). Postęp w nauce i technice często powoduje zmianę norm społecznych. Na przykład: rozwój wiedzy o ludzkiej rozrodczości i udoskonalenie techniki antykoncepcyjnej wpłynęło na normy i obyczaje seksualne.

Związek między nauką i innymi instytucjami społecznymi ma charakter wzajemnego oddziaływania. Nauka nie tylko wpływa na kształt norm i zwyczajów społecznych, ale też sama znajduje się pod ich wpływem. Studia nad siedemnastowieczną Anglią, przeprowadzone przez Mertona (1970, oryginał, 1938), wykazały, że wpływ potrzeb armii, struktury handlu, rozwoju przemysłu i niepokojów religijnych na naukę był nie mniejszy niż wpływ nauki na wszystkie te zjawiska.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.