Allport i tendencje w psychologii

Bardziej zgodne z obecnymi tendencjami w psychologii jest gorące poparcie przez Allporta szczegółowych badań indywidualnych przypadków. Jakkolwiek inni badacze podzielali to przekonanie, to jednak Allport, dzięki swej monografii o wykorzystaniu dokumentów osobistych w psychologii (1942), swemu naciskowi na metody idio- graficzne, swym „Listom od Jenny” oraz historiom przypadków, które publikował jako redaktor naczelny „Journal of Abnormal and Social Psychology”, jest niewątpliwie jednym z najwybitniejszych przedstawicieli ruchu, który doprowadził ostatnio do uznania indywidualnego przypadku za pełnoprawny obiekt badań psychologicznych.

Wspomnieliśmy już o tym, że Allport należy do tych nielicznych teoretyków, którzy skutecznie tworzą pomost między psychologią akademicką i jej tradycjami a szybko rozwijającą się dziedziną psychologii klinicznej i psychologii osobowości. Powiązania te nie tylko umożliwiają wzbogacenie każdego z działów psychologii koncepcjami powstałymi w innych jej działach, lecz także pomagają w utrzymaniu intelektualnej ciągłości, która jest tak ważna dla dalszego rozwoju psychologii. Ostatnią wreszcie nowością w stanowisku Allporta jest to, że kładzie on nacisk na przyszłość i teraźniejszość, ze względnym pominięciem przeszłości. Pod wpływem tak bardzo popularnej wszędzie psychoanalizy badacz lub praktyk łatwo może zapomnieć o doniosłym znaczeniu sytuacyjnych i aktualnych determinantów zachowania, wyolbrzymiając rolę determinantów historycznych. Dobrze więc, że prace Allporta przypominają nam stale, iż dla jednostki przeszłość nie jest wszystkim.

Tyle o pozytywnej stronie bilansu. Rozpatrzmy teraz negatywną. Pod wieloma względami teoria ta jest szczególnie narażona na krytykę i nie brakło aktywnych jej krytyków, takich jak Bertocci (1940), Coutu (1949), Seward (1948) i Skaggs (1945). Jak już wspomnieliśmy uprzednio, Allport zwykle bardziej troszczył się o efektowne i obrazowe przedstawienie swego punktu widzenia niż o uniknięcie krytyki. Formalna niepoprawność teorii Allporta stała się przedmiotem wielu negatywnych uwag. Jakie właściwie aksjomaty stanowią podstawę tej teorii? Co się zakłada, a co można sprawdzić empirycznie? Jakie są właściwie wzajemne powiązania między założeniami przyjętymi w tej teorii i gdzie są dokładne definicje empiryczne, które pozwalają badaczowi dokonać przekładu pojęć na terminy obserwacyjne?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *