Szukasz psychologa pracy lub sportu w Poznaniu? Nasza pomoc jest warta odwiedzenia gabinetu.

ABHIDHAMMA: WSCHODNIA TEORIA OSOBOWOŚCI CZ. II

To, co u nas oznacza słowo „osobowość”, jest najbliższe w Abhidhammie pojęciu atta lub ego. Jednakże głównym założeniem Abhidhammy jest brak istnienia jakiejkolwiek trwałej osobowości czy ego. Według Abhidhammy istnieje jedynie nieosobowy zbiór procesów, które powstają i przemijają. Złudzenie istnienia osobowości wyrasta z wzajemnego przemieszczania się i zlewania tych nieosobowych procesów. To, co jawi się jako ego, jest ogólną sumą części ciała, myśli, odczuć, pragnień, wspomnień itd. Jedyną trwałą nicią w umyśle jest bhava, ciągłość świadomości w czasie. Każdy moment naszej świadomości jest ukształtowany przez uprzednią chwilę i określa chwilę następną: to bhava łączy dany moment świadomości z tym, który po niej następuje. Możemy utożsamić ego z takimi psychologicznymi czynnościami, jak nasze myślenie, pamiętanie, postrzeganie, jednakże wszystkie te zjawiska są częścią ciągłego przepływu. Ludzka osobowość – mówi Abhidhamma – jest jak rzeka, która zachowuje stały kształt i pozorną tożsamość, chociaż nawet pojedyncza kropla nie jest tym samym, czym była przed chwilą. Według tego poglądu „nie ma sprawcy poza działaniem, nie ma postrzegającego poza postrzeganiem, nie ma przedmiotu świadomości poza świadomością (Van Aung, 1972, s. 7). Według słów Buddy {Samyutta-Nikaya, 1972, I, s. 35):

Badanie osobowości w buddyzmie nie polega na zajmowaniu się takimi złożonymi całościami, jak „ego” czy „nieświadomość”, ale na ujmowaniu serii zjawisk. Podstawowym zjawiskiem jest aktualna relacja między stanem psychicznym a obiektem odczuć – na przykład odczucie pożądania (stan psychiczny) do pięknej kobiety (przedmiot odczuć). Stany psychiczne jednostki podlegają ciągłemu przepływowi w sekwencjach kolejnych chwil, a szybkość ich zmiany odnotowywana jest w mikrosekundach. Podstawową metodą badawczą proponowaną przez Abhidhammę w celu studiowania mnogości zmian zachodzących w umyśle jest introspekcja, dokładna i systematyczna obserwacja własnego doświadczenia. Bez uważnej introspekcji można by myśleć, że taki stan, jak pożądanie może trwać bez zakłóceń przez dłuższą chwilę, ale – według Abhidhammy – tak nie jest.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.